Ik wil niet zeggen dat ik een Nederlands kaasmeisje ben, maar ik kom wel uit een verrukkelijk kaasland. En ik ben ook dol op Franse kazen. Het was daarom op Lesvos even wennen aan de kazen die de Grieken op tafel zetten: stevige boerenkazen.

Er is meer dan alleen maar feta op Lesvos. Het eiland is beroemd om nog meer kazen, gemaakt met een mix van schapen- en geitenmelk, zowel zachte als harde kazen: kaseri, ladotiri, myzithra, graviëra en kefalotiri. In Ayasos is soms nog touloumotiri te vinden, die traditioneel in schaaps- of geitenvel rijpt, net zoals ooit 4000 jaar geleden de kaas werd uitgevonden in een rugzak van dierenhuiden.

De hele Griekse kazengeschiedenis begon met feta. Homeros verklapte al circa 800 v.Chr. in zijn magische vertelling over Odysseus, hoe je kaas kon maken. De Griekse held werd met zijn manschappen in een grot gevangen gehouden door de eenogige cycloop Polyfemos, die schapen hield en kaas maakte, wat Homeros uitgebreid beschrijft. Voordat Polyfemos iedereen kon oppeuzelen, wist Odysseus de reus blind te maken en zo kon de rest van het gezelschap hangend aan de onderkant van de buiken van schapen ontsnappen uit de grot.

Tegenwoordig wordt kaas op grote schaal in fabrieken gemaakt waar geen dierenhuiden meer aan te pas komen, een uitzondering zoals de touloumotiri daargelaten. En wie weet hoe de mensen thuis nog hun eigen kazen in elkaar draaien. Lesvos telt een aantal grote kaasfabrieken, zoals in Chidera en in Mesotopo. De oudste fabriek wordt beheerd door de “Agricultural Cooperation of Mandamados”, die in 1929 begon met olijfolie en in 1959 ook de veeboeren in de omgeving aanzette hun melk in te leveren om er gezamenlijk kaas van te maken. Mandamados, beroemd om zijn Taxiarchis klooster en een deelgemeente waartoe ook de dorpen Kapi, Pelopi en Klio behoren, is het gebied waar het meeste vee van het eiland over de berghellingen scharrelt.

Vorig jaar leverden de ongeveer 420.000 schapen en geiten van het eiland zo’n 52.000 ton melk, dus daar zijn heel wat kazen van te maken. Dit voorjaar zit de natuur barstensvol met sappige grassen en kleurige bloemen. Voor de grazende dieren is dat als eten in een vijf sterren restaurant, zodat hun melk vol zit met de smaken van het eiland, wat uiteraard een geweldig aroma aan de kaas zou geven. Een uitstekend kaasjaar dus.

Enkele weken geleden sloeg echter het noodlot toe en werd er bij enkele dieren in Pelopi mond- en klauwzeer ontdekt, een uitermate besmettelijke virusziekte voor alle evenhoevige dieren zoals schapen, geiten, koeien, varkens en herten. De mens heeft er niets van te vrezen. Het aantal besmette dieren loopt langzaam op, net zoals het aantal dieren dat geruimd moet worden. En zo zitten heel wat boeren opeens zonder hun veestapel en kunnen ze gaan duimendraaien achter de geraniums.

Fabrieken en slachterijen zijn stopgezet en geen enkel zuivelproduct mag het eiland verlaten, laat staan een schaap of een geit. En dat in de dagen voor Grieks Pasen op 12 april, waar 70.000 jonge schapen op de lijst stonden om veranderd te worden in een paaslam, en waarvan een kwart zelfs een paaslam in het buitenland kon worden.

Het lams-schrans-feest wordt omringd door talrijke speciale dagen, maar zelfs na Pasen zijn er nog feestdagen gerelateerd aan het lijdensverhaal van Jezus. Twee weken na paaszondag is het de Dag van de Vrouwen, die mirre en andere kruiden naar het graf van Jezus brachten om zijn lichaam te zalven. Naast de naamdag van de aartsengel Michael op 8 november is dit de tweede grote feestdag van het Taxiarchis klooster in Mandamados, waar dan duizenden pelgrims naartoe zullen stromen. Men gelooft nog steeds dat de heilige Michael van Mandamados wonderen voor elkaar krijgt. Ooit versloeg hij een schip vol piraten om de enige overlevende monnik van een bloedbad bij het klooster te redden. Toen de Turken in 1974 Cyprus binnenvielen, waren tal van Griekse soldaten er zeker van dat ze hem zagen meevechten tegen de Turken, terwijl in Mandamados een levensgrote afbeelding met de aartsengel Michael voor een week leeg was.

De klap van mond- en klauwzeer is als een slag met het zwaard van de aartsengel Michael en zal lang nagalmen in de economie van Lesvos. Lang niet alles draait hier om het toerisme, wat juist de charme van het eiland is. Grieks Pasen zal in de streek rond Mandamados een sobere gelegenheid zijn. De regio heeft absoluut een wonder nodig.